زمينه بر بنيانهايى متكى است كه عبارتند است : الف ) « إنّما » به اتفاق اهل لغت براى نشان دادن مفهوم حصر وضع شده است . ب ) « ولىّ » در اين آيه به معناى اولى به تصرف و والى است كه مترادف با معناى امام و خليفه مىباشد چون معناى ديگر ولىّ ( مانند ، ياور ، دوست ) به برخى از مؤمنان - كه در اين آيات بيان شده - اختصاص ندارد ، همه مؤمنان ياور و دوستدار يكديگرند همان‌طور كه قرآن مىفرمايد : وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ . . . « 1 » « مردان با ايمان و زنان با ايمان با يكديگر ياور و دوست خواهند بود . . . » ولىّ در آيه ولايت به معناى اولى به تصرّف ، نيز همه مؤمنان را شامل نمىشود زيرا سبب مىشود كه ، مولى و مولّى عليه يكى باشد ، پس ناگزير ، مراد بعضى از مؤمنانند و آن بعض كسى جز امام على عليه السّلام كه آيه درباره وى نازل شده ، نيست . ج ) جمله . . . وَ هُمْ راكِعُونَ بنا به گفته ارباب ادب در موضع حال از ضمير يؤتون به معناى هيئت خاص خم شدن در نماز است . « 2 » شيعه براى استفاده اين معنا از آيات ولايت دو راه را طى مىكند : يك : تحليل درونى از واژگان و تعابير آيات ولايت و توجه ويژه به مورد نزول اين آيات كه از روايات اهل بيت عليهم السّلام و نيز چندين نفر از صحابه و تابعين ، قابل اثبات است مضمون اين روايات به طور يكسان مىگويد : آيات ولايت ، در پى رخداد تصدق انگشتر در نماز به وسيله امام على عليه السّلام ، نازل شده است . سبك و سياق اين آيات نيز ، گواه اين است كه آنها در پى حادثه‌اى نازل شده‌اند . اين آيات مىفرمايد : ولىّ شما خدا و پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و مؤمنانند و از آنچه از معانى ولايت در مورد استعمالش به دست مىآيد اين است : ولايت عبارت است از يك نحوه قرب و نزديكى كه باعث و مجوّز نوع خاصى از دخالت و تصرف و تدبير

--> ( 1 ) . توبه ، 71 ( 2 ) . ر . ك : مكى بن ابو طالب قيسى ، مشكل اعراب القرآن ، ج 1 ، ص 235 ؛ عبد اللّه العكبرى ، املاء ما منّ به الرحمن ، ج 1 ، ص 219 و . . .